رادیو فردا:
رضا شکراللهی
علاقه آیتالله خامنهای به شعر و شاعری نهتنها مشهور است که خود نیز اشتیاق وافری به بروز دادن این علاقه داشته و دارد. فراتر از آن، جد و جهد او در اظهارنظرهای تخصصی در باب شعر نیز بیانگر میل او به ترسیم و یا حفظ وجهه لطیف ادبی او در کنار زمختیهای حکومتداری از نوع ولایت مطلقه فقیه است، حتی اگر همه ادبیات فقط در شعر برخی شاعران انتخابشده انقلابی و متعهد خلاصه شود.
نشستهای سالانه دیدار علی خامنهای با این شاعران منتخب مهمترین جلوهگاه این علاقهمندی است که از دوران ریاستجمهوریاش آغاز شده و همچنان بدون تعطیلی هرسال برگزار میشود؛ جلسههایی صرفاً برای شعرخوانی «در محضر رهبر انقلاب» که پشتپرده مقدمات برگزاری و شیوه اجرای سالانه یا مناسبتی آن حاشیههایی گاه تندوتیز خورده و بررسی آن مقال و مجال دیگری میطلبد.
آنچه این نشستها را، چه نزد طرفداران خامنهای و چه نزد نویسندگان و شاعران مخالف یا منتقد او، برجستهتر میکند اظهارنظرهای شخصی اوست که گاه باسرعت تبدیل میشود به خبری مهم. همچنانکه واکنش کنایهآمیز او به شعر یکی از شاعران در تازهترینِ این نشستها بلافاصله تبدیل شد به این تیتر در برخی خبرگزاریهای ایران: «شعری که تن شاملو را در گور لرزاند»
خامنهای پس از خوانده شدن شعری که ظاهراً در قالب سپید معروف به «شاملویی» جا میگرفت اما مضمون مذهبی داشت و بهنظر شعرشناسان «بهدور از خصائل زبانی این گونه شعری بود» گفته بود: «البتّه تن احمد شاملو در قبر میلرزد که شما شعر سپید را در این راه مصرف کردید. مُبدع شعر سپید شاملو بود و بهکلی مخالف این حرفها بود.»
در کنار این دست نظرهای صرفاً تیترساز، بعضی رسانهها و نهادهای دولتی یا مسئولان و متصدیان فرهنگی از برخی نظرهای او، بهویژه در موارد جدلانگیز، با عنوان «فصلالخطاب» و «تعیین تکلیف» یاد میکنند؛ همچنانکه جمله ۹ سال پیش او درباره فروغ فرخزاد در یکی از همین جلسات ظاهراً باعث شد از تندی نگاه رسمی رایج در اجزای حکومت به فروغ و شعرهایش تا حدی کاسته شود. خامنهای در نشست سالانه با شاعران در سال ۱۳۸۹ گفته بود: «[فروغ فرخزاد] به اعتقاد من عاقبتبهخیر شد. بعضیهای دیگر عاقبتبهخیر نشدند و نخواهند شد.»
رابطه ذهنی و فکری علی خامنهای با احمد شاملو اما رابطه متفاوتی است. اظهارنظرهای هرازچندگاه خامنهای درباره شاملو، بهظاهر، نشان میدهد که او نمیتواند قدرت و جایگاه ادبی شاملو را، دستکم در خلوت خود، به شاملوی مخالف سیاسی سرسخت نظام اسلامی پیوند بزند. و ظاهراً همین تحلیل سبب شد انتشار عکسی از رهبر جهموری اسلامی در نمایشگاه کتاب تهران امسال، درحالیکه با تبسمی مبهم گزیدهای از شعرهای شاملو را در دست دارد، با استقبال گرم برخی فعالان رسانهای و فرهنگی علاقهمند به شاملو مواجه شود تا حدی که از فرارسیدن زمان «آشتی نظام» - یا دستکم آشتی برخی اجزای نظام - با این شاعر همیشه در محاق سانسور بگویند و بنویسند.
برو به آدرس
نظرات