عصر نو:
جواد عباسی توللی، مجلهی حقوق ما:
کانون نویسندگان ایران خود را نهادی مدافع آزادی بیان میداند که از زمان تأسیس یعنی در بیش از نیم قرن گذشته، در زمینهی ترویج ادبیات و بهویژه حمایت از آزادی بیان در ایران تلاش کرده است.
این کانون، بر مبنای اساسنامهاش، نهادی فرهنگی، صنفی و غیر انتفاعی است که در سال ۱۳۴۷ و از سوی شماری از شناخته شدهترین شاعران و نویسندگان ایران مانند احمد شاملو، محمود اعتمادزاده، سیمین دانشور، اسماعیل خویی و سیمین بهبهانی تأسیس شد.
کانون نویسندگان ایران در دههها و سالهای پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ همواره تحت شدیدترین فشارها و برخوردها از سوی حکومتهای پهلوی و جمهوری اسلامی بوده است. از اعدام شماری از اعضای آن در سالهای ابتدایی دهه ۶۰ گرفته تا پروژهی قتلهای سیاسیِ دههی ۷۰. از لغو جلسات «جمع مشورتی» تا پروندهسازی و انتساب اتهامات واهی به اعضای این کانون. قتل بکتاش آبتین در زندان اما متأخرترین نمونه از برخوردها با این نهاد صنفیِ نویسندگان در ایران بوده است.
مجلهی حقوق ما، برای بررسی نقش کانون نویسندگان ایران در تحولات اجتماعی و سیاسیِ نیم قرن گذشته و همچنین چشم انداز آزادی بیان در ایران، با ناصر مهاجر، نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران گفتگو کرده است.(۱)
ارزیابی شما در رابطه با جایگاه و نقش تاریخی کانون نویسندگان در تحولات ایران چیست؟ کانون نویسندگان تا چه میزان در تحولات تاریخی ایران همچون انقلاب ۵۷، و همچنین در دورههای پیش و پس از آن مؤثر بوده است؟
ناصر مهاجر: در ابتدا باید به این نکته بیاندیشیم که کانون نویسندگان ایران چگونه تشکلی است. کانون نویسندگان ایران یک تشکل صنفیِ اهل قلم است. این کانون در اردیبهشت ماه ۱۳۴۷ اعلام موجودیت کرد و تا سال ۱۳۴۹ دورهی اول زندگی خود را گذراند. کانون در بیانیهی دورهی اول خود که ۴۹ تن از اهل قلم سرشناس آن روز ایران آن را امضاء کرده بودند؛ (جلال آلاحمد، سیمین دانشور، به آذین، نادر نادرپور، سیاووش کسرایی، غلامحسین ساعدی، بهرام بیضایی، داریوش آشوری ووو)، با تأکید بر این مسأله که کانون نویسندگان ایران یک تشکل صنفی اهل قلم است، دو رسالت برای خود قائل شد: یک، دفاع از آزادی اندیشه و بیان و دو، دفاع از منافع صنفی اهل قلم بر اساس موازینی که مربوط به آزادی بیان و اندیشه است.
بیانیهی اول کانون نویسندگان ایران بیانیهی پخته و منسجمی است؛ چراکه منطق هستی خود را در چارچوب حقوق بشر تبیین میکند. کانون در این بیانیه بهطور مشخص بیان میکند که «آزادی اندیشه و بیان در فطرت آدمی است و هیچ جبر و تحکمی نباید قادر به محو آن باشد. آزادی اندیشه و بیان، تجمل نیست، بلکه یک ضرورت است؛ ضرورت رشد آیندهی فرد و جامعه». نکتهی مهمی که در بیانیهی اول کانون نویسندگان به روشنی طرح شده، این است که با استناد به اعلامیهی جهانی حقوق بشر، بر آزادی بیان و اندیشه تأکید میکند.
برو به آدرس
نظرات