اوتانت، دبیرکل سازمان ملل متحد، همراه با شاه و شهبانو فرح پهلوی در روز اول کنفرانس بینالمللی حقوق بشر سازمان ملل متحد در تهران. نفر دیگر در ردیف جلو، جورجو پانیانلی، کمیسر حقوق بشر سازمان ملل متحد است. امیرعباس هویدا نخستوزیر پشت سر اوتانت و اسدالله علم وزیر دربار ردیف قبل از فرح پهلوی دیده میشوند
حسین اسماعیلی، بیبیسی
این حکایت شبیه تکهای گمشده از تاریخ معاصر ایران است.
۵۷ سال و ۷ ماه و ۲۶ روز پیش از سرکوب مرگبار اعتراضات دی در ایران، به مناسبت بیستمین سالگرد صدور اعلامیه جهانی حقوق بشر، تهران میزبان اولین کنفرانس بینالمللی حقوق بشر سازمان ملل متحد بود که اتفاقی تاریخی در پایان آن رخ داد.
صبح دوم اردیبهشت ۱۳۴۷ (۲۲ آوریل ۱۹۶۸) مقابل ساختمان مجلس سنای ایران، او تانت، دبیرکل سازمان ملل متحد، به استقبال شاه و شهبانو رفت که برای افتتاح اولین کنفرانس جهانی حقوق بشر به محل برگزاری آن آمده بودند.
مدتی قبل از آن، سازمان ملل متحد سال ۱۹۶۸ (دی ۱۳۴۶ تا دی ۱۳۴۷) را «سال جهانی حقوق بشر» نامگذاری کرده بود و حالا پایتخت ایران در چنین سالی میزبان کنفرانسی مهم و تصمیمی تاریخی شده بود.
در آن سال نمایندگان ۸۴ کشور و سازمانهای بینالمللی در پایتخت ایران گرد هم آمدند. قرار بود اجرای مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر برای همه دولتها الزامی شود، حتی برای آنهایی که آن را امضا نکرده بودند. اما این همه ماجرا نبود. رویدادی تاریخیتر در حال وقوع بود.
وقتی نام تهران و ایران در کنار ژنو و سوئیس به حقوق بشر گره خورد
مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در قطعنامه شماره ۱۹۶۱، که ۱۲ دسامبر ۱۹۶۳ تصویب شد، سال ۱۹۶۸، یعنی بیست سالگی اعلامیه جهانی حقوق بشر را، سال جهانی حقوق بشر نامگذاری کرد.
در ۲۰ دسامبر ۱۹۶۵، این مجمع تصمیم گرفت با برگزاری کنفرانسی بینالمللی درباره حقوق بشر، پیشرفتهای بعد از تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر را ارزیابی کند. قرار بود در این نشست اثربخشی روشهای سازمان ملل متحد در زمینه حقوق بشر، بهویژه برای ازبینبردن اشکال مختلف تبعیض نژادی و آپارتاید بررسی شود.
دههها بود که میزبانی کنفرانسهایی با موضوع حقوق بشر به نام سوئیس، و بهویژه شهر ژنو، گره خورده بود. اما این بار میزبانی به ایران رسید.
کنفرانس از ۲ تا ۲۳ اردیبهشت ماه ۱۳۴۷ (۲۲ آوریل ۱۹۶۸ تا ۱۳ ماه مه) در محل ساختمان جدید مجلس سنای ایران برگزار شد. ریاست نشست، که به روال باید به شهروندی از کشور میزبان میرسید، به اشرف پهلوی، خواهر دوقلوی شاه، واگذار شد.
نمایندگان ۸۴ کشور، همراه نمایندگان و ناظران شماری از نهادهای سازمان ملل متحد و سازمانهای تخصصی آن، سازمانهای منطقهای بیندولتی و سازمانهای غیردولتی در کنفرانس حضور داشتند و اعلامیه پایانی را امضا کردند. بعدها شمار کشورهایی که تعهدات مطرحشده در اعلامیه را پذیرفتند، به بیش از ۱۲۰ رسید.
کنفرانس با سخنرانی شاه شروع شد: «جای خوشوقتی است از سوی خود و ملت ایران ورود شما را به پایتخت کشورمان خوشآمد بگویم. هممیهنان من بسیار از اهمیت تاریخی این نشست، که امروز با رهنمودهای سازمان ملل متحد گشایش مییابد، آگاه هستند. آنان بسیار سرفرازند که کشورشان برای برپایی نخستین کنفرانس جهانی حقوق بشر برگزیده شده است. سرافرازی آنان بهجاست. زیرا که از دیدگاه ایرانیان، یک اتفاق چشمگیر شالوده این گزینش بوده است و باید بگویم که میراثگذار این مدارک، که حقوق بشر را به رسمیت شناخته، در این کشور، نزدیک به دو هزار سال پیش، کوروش کبیر بوده است.»
هیئتهای حاضر از همه کشورها و قارهها آمده بودند: از آمریکا، اسرائیل، بریتانیا، فرانسه، لبنان و سوریه تا اتحاد جماهیر شوروی، اتیوپی و کنیا، ژاپن، ویتنام، جامائیکا و حتی عراق که در آن زمان با ایران اختلافات سیاسی و مرزی جدی داشت.
نمایندگان سازمانهای بینالمللی مثل اتحادیه عرب و آژانسهای سازمان ملل متحد، مثل صندوق حمایت از کودکان (یونیسف)، سازمان خواروبار جهانی در تهران بودند. جلسه در سطح رهبران نبود اما روسای هیئتهای شرکتکننده پیام روسای دولتهای خود را به پایتخت ایران آورده بودند.
در سالن کنفرانس، به دلیل حضور ایران، که میزبان نشست بود و باید در ردیف اول میبود، بقیه کشورهایی هم که اسمشان با حرف انگلیسی آی (I) شروع می شد، مثل عراق، ایرلند و اسرائیل در کنار ایران و در صف اول بودند >>>
نظرات