سمیرا سبزیان که از قربانیان ازدواج کودکان در ایران است در سال ۱۳۹۳ به اتهام قتل همسر خود بازداشت شد. او در زمان ازدواج تنها ۱۵ سال سن داشته است. سمیرا دو فرزند دختر ۱۱ و ۱۵ ساله دارد.
او متهم بود که در دی ماه سال ۹۳، هنگامی که نوزده سال داشت با مشارکت خواهر ۱۴ ساله خود و فرد دیگری، اقدام به قتل همسر خود کرده بود. این پرونده در شعبه چهارم دادگاه کیفری یک استان تهران رسیدگی و آخرین جلسه دادگاه در آبان ۱۳۹۵ برگزار شد.
مژگان کشاورز، کنشگر مخالف حجاب اجباری و از زندانیان سیاسی سابق، در حساب کاربری ایکس (توییتر) نوشت: «خداحافظ دوستم 3> سمیرا ببخش من و تمام تلاشمو کردم ،نشد… یک قربانی دیگر اعدام شد! سمیراسبزیان را دقایقی پیش کشتند. جمهوری اسلامی قاتل انسانیت است.»
پس از تشکیل پرونده و محاکمه، مرجع قضایی مسئول پرونده با استناد به قانون مجازات اسلامی و تقاضای اولیای دم مقتول، پدر شوهر سمیرا که خواستار قصاص بودند، حکم قصاص نفس، اعدام را برای سمیرا صادر کرد.
جدای از ناعادلانه، غیر انسانی و ناقض حقوق بشر بودن اصل مجازات مرگ، صدور مجازات اعدام برای سمیرا نشان دهنده یکی دیگر از خلاءهای جدی قانونی در قوانین موضوعه کیفری در ایران است. چرا که اگرچه قوانین کیفری در ایران به تبعیت از احکام کیفری دین اسلام قتل را به سه نوع عمد، شبهعمد و خطاء محض تقسیم کرده، اما عدم درجهبندی قتل عمد با توجه به انگیزه عامل قتل، سبب بیعدالتیهای بسیاری شده و مجازات اعدام را بیش از پیش به مجازاتی ناعادلانه تبدیل کرده است.
درجهبندی قتل عمد با استناد به انگیزه عامل قتل، به این معنی است که نیت و انگیزه عامل قتل از ارتکاب آن باید به عنوان یکی از عوامل اصلی و تعیینکننده شدت مجازات برای قاتل در نظر گرفته شود. این موضوع امروزه در بسیاری از نظامهای قضایی مدرن به رسمیت شناخته شده است.
به عنوان نمونه مجازات قاتلی که پس از تحمل مدتها شکنجه و آزار اقدام به قتل آزارگر خود میکند (در شرایطی که فرار از دست آزارگر منوط به قتل نباشد و جان قاتل در خطر نبوده باشد) باید با رعایت این حقیقت و شرایط روحی و روانی او تعیین شود.
در پرونده سمیرا نیز، در نظر گرفتن این حقیقت که او خود قربانی کودک همسری بوده است، باید به عنوان یکی از عوامل اصلی تعیین مجازات لحاظ میشد و صدور مجازات کلی قتل عمد (قصاص نفس) علیه او و تلاش برای اجرای آن علاوه بر اینکه بر خلاف اصول و آموزه هایی حقوق بشری، با اصول حقوق کیفری نیز در تضاد است.
دادبان؛ مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران
نظرات