فیلم سینمایی سرایدار - علی‌ نصیریان،کنگرانی (۱۳۵۵)

كارگردان :
 خسرو هريتاش
 
 نويسنده :
 خسرو هريتاش
 حسن شريفي مهر

داوود نجفي (سعيد كنگراني) با پدرش رحمان (علي نصيريان)، كه سرايدار يك شركت خصوصي است، و برادر عقب مانده اش نعمت زندگي مي كند. خواهرش اقدس آبستن است و شوهرش براي كار به كويت رفته و نگهداري از او بر مشكلات رحمان و همسرش مي افزايد.

 رحمان و همسايه اش جعفر (اسماعيل داورفر)، كه همكار او در شركت است، براي كمك خرج زندگي در ميهماني هاي رئيس شركت (خشايار) به عنوان پيشخدمت كار مي كنند. خودشيريني هاي جعفر باعث ارتقاي مقام او مي شود، و نتيجه ي ندانم كاريهاي رحمان تنزل مقام او است.

داوود به كار فيلمسازي هشت ميليمتري علاقه دارد و دلبسته ي ناهيد (نسرين قديري)، دختر جعفر است. داوود با تهيه ي يك دوربين هشت ميلي متري از پدرش، در حالتي عصبي و از خود بي خود به تلاش نافرجام براي سرقت از گاوصندوق شركت دست زده، فيلم مي گيرد. نمايش فيلم در تلويزيون باعث رسوايي پدر و اخراج او مي شود.

 رحمان داوود را از خانه مي راند و او به اتاقك نگهباني پدربزرگش (اسماعيل محمدي)، كه راهبان قطار است، پناه مي برد. برادرش نعمت،در حالتي ناهوشيار، زير قطار مي رود و كشته مي شود. مراسم عزاداري در شبي برگزار مي شود كه ناهيد جامه ي عروسي پوشيده است.

خسرو هريتاش فهرست كارگردان‌هاي متفاوتي كه نصيريان را براي نقش اول فيلم‌شان برگزيدند، كامل‌تر كرد. فيلم نئوراليستي هريتاش حكايت پر درد و رنج رحمان، سرايدار و پيشخدمت مفلوك يك شركت است كه كارش به دوره‌گردي مي‌كشد.نصيريان با تجربه‌تر از آن شده بود كه پرسوناي خاص تقي پستچي را (با وجود شباهت‌هاي ظاهري‌اش با اين نقش) دوباره روي پرده تكرار كند.

 تفاوت‌هاي ظريف اجراي نصيريان از اين دو شخصيت، مي‌تواند يكي از كليدهاي درك توان بازيگري‌اش باشد. صحنه حمله‌ور شدن رحمان به گاوصندوق شركت (كه فيلمبرداري مخفيانه پسرش از آن و پخش اين فيلم از تلويزيون موجب بيكارشدن رحمان مي‌شود) و صحنه‌هاي دوره‌گردي‌اش با دوچرخه از نقطه‌اوج‌هاي كار بازيگري نصيريان است.

 سرايدار در زمان خودش به نا حق ناديده گرفته شد و به تبعش كار خوب بازيگرها و شخصيت‌پردازي خوب فيلم هم به چشم كسي نيامد. حالا بعد از سه دهه، مي‌شود با اطمينان از ويژگي‌هاي متمايز فيلم و بازي‌هاي چشم‌گير نصيريان، اسماعيل محمدي، سعيد كنگراني و اسماعيل داورفر نوشت. هيچ كار خوبي براي هميشه مغفول نمي‌افتد، ولي انگار سرايدار و بازي نصيريان سال‌ها زمان مي‌خواست تا مقبول بيفتد.

تماشای این فیلم را به تمامِ دوستدارانِ سینمای ایران توصیه می‌‌کنیم.