روستای خورهه محلات در استان مرکزی بخشی از تاریخ ایران باستان را در دل خود جای داده است و با ستون های بلند و برافراشته برجای مانده از دوره سلوکی ، این برهه از تاریخ را روایت می کند.
سرستون های خورهه محلات از قدیمی ترین آثار تاریخی ایران باستان است که شکوه و جلوه ای از تمدن ایران باستان را فرا روی گردشگران نهاده است.
روستای خورهه از عمده مکانهای باستانی استان مرکزی است که وجود معبدی از دوره سلوکیان که هنوز ستون های آن پابرجاست باعث شهرت ملی آن شده است.
روستای تاریخی خورهه با مختصات جغرافیایی 50 درجه و 30 دقیقه طول شرقی و 34 درجه و چهار دقیقه عرض شمال، در شمال شرقی شهر محلات و در غرب جاده اصلی تهران - اصفهان قرار دارد.
خورهه از روستاهای کهن استان مرکزی است که محوطه باستانی آن به قرن چهارم یا سوم قبل از میلاد، زمانی که سلوکیان بر پهنه وسیعی از کشور استیلا داشتند، تعلق دارد.
خورهه در اوستا به مفهوم محل برآمدن خورشید و کلمه خور به معنی خورشید و آفتاب و همچنین منطقه ییلاقی است.
مجموعه بقایا و آثار به جا مانده در خورهه سابقه سکونت دراین منطقه را به هزاره دوم ق.م می رساند و به دلیل نبود مدارک مکتوب در کتب تاریخی ابهامات زیادی درخصوص قدمت، معماری، کاربرد و نوع استفاده از بنا دربین مورخان و باستان شناسان داخلی و خارجی وجود دارد که آیا واقعا مجموعه خورهه توسط سلوکیان و یونانیان برای معبد ساخته شده و یا توسط ایرانیان سفر کرده به غرب و الهام گیری از معماری یونانی به منظوری دیگر بنا شده است.
لویی واندنبرگ در کتاب باستان شناسی ایران باستان به نقل از هرتسفلد آورده که در خورهه که سر راه اراک به کاشان یا قم واقع است معبدی یافت شده که هنوز دو ستون یونانی کشیده در آن برپا بود ...
درخصوص معماری بنای خورهه هیچ مطلبی در اسناد تاریخی وجود ندارد و تنها مهندس علی حاکمی در سال 1355 توانست نقشه اولیه خورهه را با تحلیل معماری زیر تهیه کند: بنای مجموعه تاریخی خورهه دارای مساحتی حدود 3550 متر و شامل سه بخش ایوان اصلی ، مجموعه بخش شمالی و مجموعه بخش غربی است.
ایوان اصلی دارای 12 ستون در دو ردیف و دیواره جرز مانند در چهار طرف است ضلع شرقی با 10 پله به خارج از بنا ارتباط می یافته و در ضلع غربی نیز دروازه ای برای ورود و خروج تعبیه شده بود.
دو ستون سنگی باقیمانده بنا بر روی صفه سنگی این ایوان استوار است، ارتفاع ستونها با بیش از هفت متر و با در نظر گرفتن حجم سقف ایوان، حدود 9 متر می شود.
بخش شمالی بنا شامل تعدادی راهرو و اتاق در اطراف حیاط مرکزی قرار داشته و با دیوارهای قطوری محصور می شده است و ازطریق دری که در ضلع شمالی بنا قرار داشته، افراد خصوصی وارد این بخش می شده اند، سایر اتاق ها با راهروهای باریک و بلند به هم متصل بوده اند.
بخش غربی مجموعه شامل چند اتاق که پلکان ضلع غربی به پشت بام ایوان ستوندار وصل می شده است.
جنس ستونهای خورهه از نوع سنگ تراورتن است و این سنگها که دارای فرو رفتگی های متعدد می باشد از معدن سنگی که در شمال غرب خورهه وجود دارد تامین شده است.
بقایای این ستون ها فاقد شیار و نقش و نگارها به سبک آثار موجود در تخت جمشید بوده و از پایه ستون به طرف بالا به کل مخروطه ناقص باریک می شده است.
از مشخصات هر ستون وجود شش قطعه است که بر روی یکدیگر برای جلوگیری از لغزش و جا به جایی قرار می گرفته، قطر پایین ستون ها حدود 75 سانتیمتر و قطر انتهایی آن حدود 45 سانتیمتر می باشد.
سرستون ها به سبک ایونیک که زائیده هنر یونانیان قدیم است ساخته شده و در هر طرف دو مخروطه ناقص و در محل اتصال دو سر مخروط ها، علامت ضربدری به صورت برجسته تزئین شده است همچنین سطح بزرگتر مخروطها که نقش حلزونی دارد دو به دو در پشت یکدیگر قرار دارند.

نمایش گالری در اندازه بزرگ