دادبان:

شرکت متا، مالک اینستاگرام، با اجرای یک به‌روزرسانی جدید، فهرست دنبال‌کنندگان و دنبال‌شوندگان کاربران ایرانی را مخفی کرده است. این اقدام پس از انتشار گزارش‌هایی درباره استخراج انبوه داده‌های مربوط به شبکه ارتباطی کاربران ایرانی توسط نهادهای امنیتی صورت گرفت. در حساب‌هایی که محل سکونت مالک آن ایران تشخیص داده شود، دیگر هیچ اطلاعاتی از Followers و Following نمایش داده نمی‌شود.

از منظر فنی و حقوق دیجیتال، این تصمیم را می‌توان اقدامی پیشگیرانه برای کاهش ریسک شناسایی شبکه‌های اجتماعی کاربران دانست. در شرایطی که داده‌های رفتاری و ارتباطی می‌تواند مستقیما برای تعقیب، بازداشت و پرونده‌سازی استفاده شود، محدودسازی دسترسی به این اطلاعات بخشی از تعهد پلتفرم‌ها به حفاظت از حریم خصوصی کاربران است. حق بر حریم خصوصی و امنیت داده‌ها از اصول به‌رسمیت‌شناخته‌شده در استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر است.

اهمیت این اقدام زمانی روشن‌تر می‌شود که همزمان با آن، پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، پیامک‌های تهدیدآمیزی با امضای معاونت اجتماعی و پیشگیری از جرم قوه قضائیه برای شهروندان ارسال شده است. در این پیامک‌ها، کاربران از دنبال‌کردن برخی صفحات در شبکه‌های اجتماعی منع و تهدید به تعقیب کیفری شده‌اند. این رویکرد نشان می‌دهد که ارتباطات آنلاین به‌طور فزاینده‌ای در حال امنیتی‌شدن است.

از منظر حقوقی، جرم‌انگاری کلی و مبهم «دنبال‌کردن صفحات» با اصول قانونی بودن جرم و مجازات، آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات در تعارض آشکار است. چنین هشدارهایی بدون تعریف دقیق رفتار مجرمانه، زمینه سوءاستفاده و سرکوب سلیقه‌ای را فراهم می‌کند. در این چارچوب، اقدام متا را می‌توان تلاشی برای کاستن از امکان نقض حقوق اساسی کاربران ایرانی در فضای دیجیتال ارزیابی کرد.

برو به آدرس