بی بی سی:

شهاب میرزایی

پس از انقلاب ۱۳۵۷ و در پی استقرار جمهوری اسلامی، ایران به‌طور مستمر شاهد اعتراضات و ناآرامی‌های اجتماعی بوده است؛ اعتراضاتی با ماهیت‌های گوناگون، از تلاش برای احقاق حقوق جنسیتی و مطالبات صنفی و مدنی گرفته تا اعتراضات اقتصادی و مقاومت‌های قومی و سیاسی، که به ویژه در سال‌های اخیر از سطح مطالبات مشخص فراتر رفته و مستقیما ساختار و بنیان‌های حاکمیت را هدف قرار داده‌اند.

اولین اعتراض علنی به حکومت جدید در دومین ماه پس از انقلاب رخ داد. در تظاهرات اسفند ۱۳۵۷ گروهی از زنان در اعتراض به اجباری‌شدن حجاب اسلامی به خیابان‌ها آمدند. اعتراضات پزشکان نیز در تابستان ۱۳۶۵ رخ داد که با انحلال هیئت رئیسه سازمان نظام پزشکی و دستگیری و حبس تعدادی از پزشکان خاتمه یافت.

اعتراضات دهه هفتاد در شهرهای مختلف ایران، با توجه به محدویت رسانه‌ای آن سال‌ها به جز مورد کوی دانشگاه بازتاب گسترده‌ای نیافت. اما پس از گسترش شبکه‌های اجتماعی در دهه ۱۳۸۰ اخبار اعتراضات خیابانی، انتشار و انعکاس بیشتری یافت. اعتراضاتی که خبرسازترین‌ آن‌ها در تیر ۷۸، خرداد ۸۸، دی۹۶، آبان ۹۸، تیر۱۴۰۰ و مهر۱۴۰۱ رخ دادند.

در این میان، اعتراضات متعدد دانشجویی، صنفی، کارگری و کشاورزی نیز در نقاط مختلف ایران شکل گرفت که در بسیاری از موارد با برخورد نیروهای امنیتی حکومت مواجه شد و گاه به بازداشت و کشته‌شدن معترضان انجامید.

واکنش مقام‌های حکومت ایران به اعتراضات در تمامی این سال‌ها، عموما شامل سرکوب، تهدید و بی‌اعتبارسازی معترضان بوده است. مقام‌های رسمی معمولا معترضان را «عوامل آمریکا، انگلیس و اسرائیل» خوانده و به آنها القابی چون «اهل فتنه» و «اغتشاش‌گر» و «اخلالگر» می‌دهند. در تازه‌ترین نمونه، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در نخستین سخنرانی خود پس از آغاز دور جدید اعتراضات در دی ۱۴۰۴ گفت که معترض را به رسمیت می‌شناسد ولی «اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.»

در این گاه‌شمار به چند مورد از مهم‌ةرین اعترضات عمومی در جمهوری اسلامی پرداخته شده است؛ اعتراضاتی که اگرچه همه‌ آن‌ها از سوی حکومت سرکوب شدند، اما برخی از آنان پیامدهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی قابل توجهی به جا گذاشتند.

برو به آدرس