امین جهانبگلو، نویسنده و پژوهشگر فلسفه و مدیر مرکز مطالعات صلح و خشونتپرهیزی مهاتما گاندی در هند- که در میانه دهه هشتاد ماهها در زندان انفرادی جمهوری اسلامی، با اتهام تلاش برای «انقلاب مخملین» در بازداشت بود- باور دارد که هنوز و همواره، خشونتپرهیزی راه رسیدن به دموکراسی در ایران است؛ نه به معنای اصلاحطلبی، بلکه با مفهوم اخلاقی و مسئولیتپذیری، بهمثابه یک استراتژی اجتماعی. او معتقد است مبارزه اصلی برای رسیدن به دموکراسی، مبارزه علیه مردسالاری و خشونت است. جهانبگلو در این زمینه به نقلقولی از قاتل گاندی اشاره میکند که گفته بود: «کشتن او لازم بود، چون داشت هند را زنانه و ضعیف میکرد.»
این پژوهشگر ایرانی که سالهاست علاوه بر مطالعه فلسفه غرب، اندیشهها و باورهای اندیشمندان شرقی بهویژه هندی را نیز دنبال کرده، سال گذشته کتابی منتشر کرده با عنوان:«ایده ایران»، که در آن، هویت ایرانی را تصویر میکند.
او در گفتوگویی ویژه با فرناز قاضیزاده میگوید: «در ایران، بُعد زیباییشناختی خود را بهعنوان یک خیر عمومی مطرح کرده؛ یعنی آن چیزی که برای زنان ایرانی مطرح شده، این بوده که ما در مقابل آنچه زشتیِ استبداد است و یک زشتیِ اخلاقی است، خودمان را زیبا نگه داریم.»
او ادامه میدهد که در ایران «زشتیِ اخلاقی، زیبایی را سرکوب میکند، جوانهای ایرانی زیبا هستند و اتفاقاً آنها هستند که هدف گلوله قرار میگیرند.» آقای جهانبگلو هشدار میدهد: « ما نمی توانیم خودمان تبدیل به اهریمن شویم که با اهریمن مبارزه کنیم، وگرنه چرا باید با اهریمن مبارزه کنیم، ما باید همواره این فاصله هستی شناختی را حفظ کنیم.»
آقای جهانبگلو همچنین میگوید جامعه ایرانی در تاریخ خود کمتر به عقلانیت رو آورده و پیشوایانش غالباً یا «قدیس» بودهاند یا «قهرمان»: «متأسفانه در تاریخ ما، کسانی که بیشتر به سمت تفکر و عقل سلیم رفتهاند، هیچوقت قهرمانان ملت ایران به حساب نیامدهاند.»
گفتوگوی ویژه رامین جهانبگلو با فرناز قاضیزاده، این هفته در بیبیسی فارسی.
نظرات